8 Haziran 2009 Pazartesi

Linux Masaüstü Ortamları



Linux ile yeni tanışmış çoğu kullanıcının ilk etapta aklını allak bullak eden masaüstü ortamları konusuna değinmek istiyorum.

Masaüstü ortamı demek sizin bilgisayarınızda işlemleri yaparken işletim sisteminizdeki çalışan uygulamaları ve diğer tüm işleri yöneten programlar bütünü demektir. Yani bilgisayarınızı açtıktan sonra sizi karşılayan grafiksel arayüz, masaüstü ortamının ta kendisidir. İçerisinde simgeler, araç çubukları, dizinler, pencereler, duvar kağıtları ve sürükle bırak gibi kolaylaştırıcı yetenekleri barındırır.

Peki ama neden bu kadar çok bunlar?

Aslında bu sorunun yanıtı basit; Özgür yazılım!. Özgür yazılım dünyası size seçenekler sunar. Karar verip kullanmak yada kullanmamak sizin insiyatifinizdedir.

KDE, Gnome, XFCE... Hangisini kullanmalıyım?

Bunun kararını siz vereceksiniz elbette. Yalnız Linux'a yeni başlamış ve derinlere dalmaya başladıkça aklı karışanlar için bunların ne olduklarını kısaca bir özet geçmekte fayda var.

KDE

Kde, gnome ile birlikte Linux dünyasında adından en çok söz ettiren masaüstü ortamlarından birisidir. Gnu/Linux, Solaris, Bsd, Unix ve Unix benzeri işletim sistemleri ile Mac OS X ve Windows üzerinde çalışabilmektedir. Trolltech' in QT kütüphanesini ve kendine ait kde kütüphanelerini kullanarak geliştirilir. Başlıca yazılımları arasında; Amarok (ses oynatıcı), K3b (cd-dvd yakma araca), Kwrite (basit metin düzenleyici), Kmail (e posta yazılımı), Kopete (anında mesajlaşma yazılımı), Konversation (IRC yazılımı), Konqueror (dosya yöneticisi,internet tarayıcısı..), Kaffeine (ses ve görüntü oynatıcısı), Kmplayer (mplayer' in kde sürümü), Ktorrent (torrent yazılımı),Kmess (msn messenger yazılımı), Kget (dosya indirme yöneticisi), Krita ( grafik tasarım yazılımı), KPDF(pdf görüntüleyicisi), Knotes (not alma aracı) gibi yazılımlar bulunur. Kde uygulamalarının listesine bu adresten ulaşabilirsiniz.

Linux'a yeni başlayanlara tavsiyemdir. Windows'un arayüzü KDE'ye benzer yapıdadır. Bu yüzden ilk kez Linux kullanacaklara bu geçiş evresinde oldukça yardımı dokunur. Ayrıca son sürümü olan Kde 4. x ile birlikte bambaşka bir görünüme ve bir çok yeni özelliğe kavuşmuştur.

Gnome

Sadeliğiyle ön planda olan Unix ve Unix benzeri işletim sistemleri için geliştirilen bir masaüstü ve geliştirme ortamıdır. Kde' ye bir başka seçenek olması için geliştirilmeye başlanmış ve günümüzde de KDE ili birlikte en popüler masaüstü ortamı olmuştur. Gimp Toolkit (Gimp araç takımı(GTK+)) ve kendine ait Gnome kütüphaneleri kullanılarak geliştirilmektedir. Kişisel bilgisayarların dışında taşınabilir cihazlarda da kullanılmaktadır.
Gnome uygulamalarının bulunduğu bu adresi inceleyebilirsiniz.

Xfce

Linux, Bsd, Solaris gibi çekirdeklerle çalışabilir ve düşük hızlardaki makinalar için idealdir. Hafif yapısı ve GTK uyumu sayesinde birçok program sorunsuz çalışmaktadır. Xfce kütüphanelini kullanan Mousepad metin düzenleyici, Xfmedia çokluortam oynatıcısı ve terminal gibi kendine has yazılımları vardır. GTK+2.x araçları kullanılarak geliştirilen xfce nin şu anki güncel sürümü 4.6 dır. Dosya yöneticisi olarak Thunar' ı kullanır.

Lxde

Hafif ve hızlı bir başka masaüstü ortamı da Lxde' dir. Sistem kaynaklarını az kullanır. Böylece enerjiden de tasarruf etmenizi sağlar. Eski teknolojiye sahip olduğu için artık kullanmadığınız bir bilgisayarınız varsa onu Lxde ile tekrar hayata bağlayabilirsiniz. :)
Dosya yöneticisi olarak PCManFM kullanır. LXLauncher, LXPanel, LXSession, leafpad ve pencere yöneticisi Openbox gibi bileşenleri vardır. Bu adresten daha geniş bilgiye ulaşabilirsiniz.

Enlightenment

Basit, hızlı, sade ve kullanışlı bir masaüstü ortamı yaratmak için başlatılan bir projedir. Projenin ana hedefi GNU/Linux ve Bsd kurulu iş istasyonlarında kullanılan bir masaüstü ortamı olmaktı. Fakat bu hedef başarılamayınca son kullanıcıyı hedefleyen bir masaüstü ortamı olmayı tercih etti. Enlightenment çok az dağıtımda kullanılmaktadır. gOS Linux dağıtımı ile bir çıkış süreci yakalamıştır. Enlightenment kullanan diğer Linux dağıtımları arasında Elive, Elbuntu,GoblinX, Pentoo çalışan cd, Ultima Linux gibi dağıtımlar bulunmaktadır.

Sonuç:

Görüldüğü gibi Linux' ta seçenek çoktur. Kendi ihtiyaçlarınızı belirleyip, planlı, programlı bir şekilde bir masaüstü ortamı seçebilirsiniz. Yok ben meraklı adamım derseniz sizde benim gibi birçok masaüstü ortamını kullandığınız dağıtıma kurarak, canınız sıkıldıkça aralarında geçiş yaparak hiçbir teknolojiyi kaçırmamış olursunuz. Örneğin benim bilgisayarımdaki iki dağıtımdan biri olan Pardus' ta Kde ve Xfce bulunuyor. Canım hangi ortamı isterse onunla oturum açıyorum. Ubuntum da ise durum daha da karışık. :) Gnome, Xfce, Lxde masaüstü ortamlarım kurulu ve dilediğim zaman dilediğim masaüstü ortamıyla oturum açabiliyorum.



En çok kullanılan birkaç masaüstü ortamına göz gezdirmiş olduk böylece... Yazıda hatayla karşılaşan arkadaşlar yorum ya da e posta yoluyla bana ulaşabirler. Eklenmesinin uygun olacağını düşündüğünüz bir başka masaüstü ortamı daha olursa onu da yazıya eklemeye çalışırım. Yazıyı kaynak göstermek koşulu ile dilediğiniz gibi kullanabilirsiniz.

Yararlanılan Kaynaklar: http://tr.wikipedia.org/wiki/Ana_Sayfa
http://xwinman.org/
http://www.bidb.itu.edu.tr/?d=871